W przypadku osób pracujących w wieku 18 – 64 lata sprawujących opiekę nad dziećmi do 15 roku życia lub innymi członkami rodziny zbadano także ich możliwości w zakresie korzystania z elastycznych form pracy – decydowania o czasie rozpoczęcia lub zakończenia dnia pracy oraz możliwości wzięcia jednego dnia wolnego bez konieczności wykorzystywania w tym celu urlopu.

Okazało się, że w przypadku możliwości decydowania o czasie rozpoczęcia i zakończenia dnia pracy zaledwie 26,6% osób pracujących ma względną łatwość w tym zakresie. W wyjątkowych przypadkach zastosowanie takiego rozwiązania było możliwe dla 18,9% respondentów, a brak takich możliwości dotyczył prawie połowy tej zbiorowości (48,9%).

Większą łatwość korzystania z takich rozwiązań zadeklarowali mężczyźni – 28,4% przeważnie miała taką możliwość, a dla 17,7% była ona dostępna w wyjątkowych sytuacjach. Analogiczne wskaźniki dla kobiet kształtowały się odpowiednio na poziomie 24,6% oraz 20,1%.

W przypadku miejsca zamieszkania na większą elastyczność w zakresie decydowania o momencie rozpoczynania i kończenia dnia pracy wskazywali mieszkańcy wsi – 34,1% z nich miało stosunkowo dużą łatwość korzystania z takiego rozwiązania, natomiast 15,1% określiło je jako dostępne w wyjątkowych sytuacjach. Mieszkańcy miast mieli nieco mniejsze możliwości w tym zakresie – analogiczne wskaźniki były odpowiednio na poziomie 21,5% i 21,4%.

Biorąc pod uwagę status zatrudnienia największe możliwości określania momentu rozpoczęcia/zakończenia dnia pracy mieli pomagający członkowie rodzin (93,4% wskazało na względną swobodę w tym zakresie), nieco mniejsze – osoby pracujące na własny rachunek (odpowiednio 79,4%), zdecydowanie najmniejszą elastycznością dysponowali natomiast pracownicy najemni (zaledwie 11,3% z nich bez większych trudności mogło podejmować decyzje w tej kwestii).

Wyjaśnienie dużych możliwości w zakresie decydowania o początku/końcu dnia pracy obserwowanych zarówno wśród mieszkańców wsi, jak i w zbiorowości pomagających członków rodzin oraz pracujących na własny rachunek można odnaleźć w danych odnoszących się do wykonywanego zawodu oraz PKD miejsca pracy. W obu przypadkach największą elastycznością dysponują osoby związane z rolnictwem (Rolnicy, ogrodnicy, leśnicyi rybacy – 91,4% oraz w przypadku PKD pracujący w sekcji Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo – 92,5%) a więc głównie mieszkańcy wsi i osoby nie wykonujące pracy najemnej.

Drugą analizowaną w badaniu formą elastyczności były możliwości wzięcia jednego dnia wolnego bez wykorzystywania urlopu. Rozwiązanie to okazało się nieco mniej dostępne niż decydowanie o momencie rozpoczęcia/zakończenia dnia pracy. Całkowity brak możliwości skorzystania z takiego rozwiązania dotyczył ponad połowy badanych osób (52,8%), w wyjątkowych przypadkach mogło skorzystać z niego 17,4% osób, natomiast większa łatwość w tym zakresie deklarowana była przez 23,3% omawianej zbiorowości.

Zasadniczo wszystkie zależności obserwowane w przypadku pierwszej z omawianych form elastyczności znajdują również odniesienie w kontekście możliwości w zakresie wzięcia jednego dnia wolnego bez wykorzystywania urlopu. Rozpatrując rozłącznie poszczególne kategorie można zauważyć, że większa łatwość korzystania z tego rozwiązania obserwowana była wśród mężczyzn (24,2% deklarowało, że przeważnie ma taką możliwość), mieszkańców wsi (30,3%), pomagających członków rodzin (88,2%) i pracujących na własny rachunek (71,0%) oraz osób wykonujących zawód rolnika (80,5%) i pracujących w sekcji Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo (82,3%).

Trudności w łączeniu pracy zawodowej z obowiązkami opiekuńczymi
Dla większości osób pracujących sprawujących obowiązki opiekuńcze łączenie pracy zawodowej i opieki nad innymi nie stwarzało szczególnych trudności – taki wariant odpowiedzi wybrało 4 495 tys. osób, tj. 68,4% omawianej populacji. Pozostałe osoby wskazały natomiast na trudności związane m.in. z długim czasem pracy (570 tys., tj. 8,7%), wymagającym lub męczącym rodzajem pracy (526 tys., tj. 8,0%), a także z nieprzewidywalnością lub niekorzystnym harmonogramem pracy (340 tys., tj. 5,2%).

Biorąc pod uwagę fakt, że długi czas pracy stanowił czynnik w największym stopniu utrudniający łączenie pracy i obowiązków opiekuńczych – widoczna była pewna zależność w skali odczuwania tych trudności pomiędzy osobami pracującymi w pełnym i niepełnym wymiarze czasu. Osoby pracujące w niepełnym wymiarze zdecydowanie częściej wskazywały na brak szczególnych trudności w godzeniu życia zawodowego ze sprawowaniem opieki nad innymi (78,9%) – analogiczny odsetek osób wykonujących pracę w pełnym wymiarze wynosił 67,7%.

Oprócz tego pewne różnice w tej kwestii widoczne były również w zależności od sektora własności miejsca pracy – osoby pracujące w sektorze publicznym nieco częściej wskazywały na brak trudności w łączeniu pracy zawodowej i opieki nad innymi (71,0%) niż osoby pracujące w sektorze prywatnym (67,5%).

źródło: GUS